Platform over nieuwbouw, renovatie, restauratie en transformatie
Aan de Zonnesteen in Hoorn is net voor de bouwvakvakantie een Integraal Kind- en Expertise Centrum (IKEC) opgeleverd. IKEC De Zevensprong vervult een belangrijke regionale functie en combineert gespecialiseerd (basis)onderwijs, zorg en kinderopvang voor 450 kinderen in de leeftijd van 0 tot 12 jaar. Bovendien biedt het project ruimte aan een dubbele gymzaal, groene buitenruimte en parkeergelegenheid voor leerlingenvervoer. IKEC De Zevensprong is ontworpen door KRFT en valt op door het rijke gebruik van natuurlijke materialen, zoals bamboe en hout. Mede om deze reden werd de bouw gegund aan De Nijs bouw en ontwikkeling, dat één van de voorlopers is in bouwen met hout.
Een school of IK(E)C bouwen is voor veel architectenbureaus een wens, maar zonder ervaring is het lastig om dergelijke projecten gegund te krijgen, weet Oscar Vos, architect en samen met Thomas Dieben oprichter van KRFT. “Daarom was het zo bijzonder dat wij in 2018 uitgenodigd werden om deel te nemen aan een onderzoekstraject, geïnitieerd door Stichting Mevrouw Meijer, dat verbetering van de schoolarchitectuur nastreeft. Doel hierbij is dat scholen nadenken over wát er mogelijk is met hun gebouwen. Maar ook dat architecten die nog nooit een school hebben gebouwd, verbouwd of uitgebreid, verbonden worden aan nieuwe opgaven. De gemeente Hoorn was hier zo over te spreken, dat zij een selectie uit de deelnemende architecten heeft gemaakt.”
“Het doel van IKEC De Zevensprong was om vijf schoollocaties en hun gebruikers samen te brengen onder één visie en één nieuw dak”, vertelt Vos. “Om dit mogelijk te maken, is het IKEC samen met de gebruikers ontworpen. De belangrijkste ambities hierbij waren een gezonde, veilige en prikkelarme leeromgeving met zachte kleuren, een goede relatie tussen binnen en buiten en ruim aandacht voor duurzaamheid. Als bureau hebben wij hier invulling aan gegeven door te werken met natuurlijke materialen. Van hoofddraagconstructie tot gevelafwerking. Een idee dat direct door de gemeente en gebruikers werd omarmd.”
De leslokalen zijn gesitueerd rondom een speel-/leerplein, vertelt Vos. “Hierdoor ontstaat een transparante opzet met lange zichtlijnen, waardoor het vierogenprincipe uitstekend gehandhaafd kan worden.” Voor de structuur van het gebouw koos KRFT voor een indeling in vijf ‘huizen’. “De wens was om een klein gebouw te maken, maar 7.000 m2 is niet klein. Daarom hebben wij de schaal opgebroken in vijf kleinere huizen, die ten opzichte van elkaar verspringen en een eigen identiteit, afwerking en ingang hebben gekregen. Door de huizen vervolgens programmatisch op te delen, behouden gebruikers te allen tijde het overzicht.”
Het ontwerp omvat twee onderwijshuizen, die volledig gevuld zijn met traditionele klaslokalen. Maar ook een werkhuis met een kook- en handvaardigheidslokaal. “Ook is er het praathuis met de hoofdentree, kinderopvang, docentenkamers, spreekkamers en een overlegcafé”, aldus Vos “Het laatste huis betreft het sporthuis met een grote dubbele gymzaal op de eerste verdieping en eerstelijns zorgfuncties op de begane grond. Van logopedie tot fysiotherapie. De buitenschoolse opvang is verdeeld over de school en vindt plaats op de speel-/leerpleinen.”
In april 2024 is De Nijs bouw en ontwikkeling gestart met de bouw. “IKEC De Zevensprong staat op een traditionele fundering met palen en geïsoleerde kanaalplaatvloeren”, vertelt Edwin Swart, bedrijfsleider bij De Nijs bouw en ontwikkeling. “Huis 1 t/m 4 beschikken vervolgens over een volledig houten hoofddraagconstructie met gelamineerde kolommen, gelamineerde liggers, CLT-wanden, CLT-vloeren en Lignatur vloeren; een soort holle houten kanaalplaatvloeren met ribben en een boven- en onderplaat, die samen de constructie vormen. De onderplaat is hierbij gelijk ook het afgewerkte plafond.” Uit akoestisch oogpunt zijn de onderplaten geperforeerd, waardoor een extra houten tussenlaag nodig was om de stabiliteit borgen. “Bovendien is de vloerconstructie gevuld met steensplit voor een goede luchtgeluiddemping. Hier overheen zijn geïsoleerde Fermacell vloerpanelen gelegd met als afwerking linoleum van Tarkett.”
Huis 5 heeft een staalconstructie gekregen, met een kanaalplaatvloer als eerste verdiepingsvloer. Met name vanwege de grote overspanningen en belasting van de dubbele gymzaal, vertelt Swart. “De dakconstructie van alle huizen bestaat uit houten gelamineerde liggers en houten dakplaten en de gevels betreffen HSB-gevels, waarbij houtwol voor een hoge thermische isolatie én CO2-reductie zorgt.” Vos: “Voor de gevelafwerking hebben wij grotendeels gekozen voor geperste bamboevezel, dat het geheel een natuurlijke uitstraling geeft. Bovendien is bamboe onderhoudsarm en slaat het tijdens de groei enorm veel CO2 op, tot maximaal 1,662 ton/m3” Op een aantal gevels wordt het bamboe gecombineerd met een buitengevelisolatiesysteem en stucwerk.
Vos heeft een uitgebreide calculatie gemaakt van de materiaalgebonden CO2-emissies en biogene opslag in fase A van de Whole Life Carbon footprint in dit project. “Hieruit blijkt dat we zo’n 285 kg CO2eq/m2 BVO hebben opgeslagen in de natuurlijke materialen van de nieuwbouw, terwijl we 315 kg CO2eq/m2 BVO hebben uitgestoten om dit gebouw te realiseren. Dit komt met name door de betonnen fundering en de vloer en constructie van het sporthuis. Een snelle rekensom leert dat we met dit project dus ‘slechts’ 30 kg CO2eq/m2 BVO hebben toegevoegd. Ik denk dat er geen enkele school in Nederland is die eenzelfde prestatie heeft geleverd.”
