‘Techniek moet zich aanpassen aan de bewoner, niet andersom’

Aan de Hertoglaan in Vught verrijst een nieuw woongebouw met 54 duurzame huurappartementen. Het project, onderdeel van de vernieuwing van het Hart van de Baarzen, combineert reguliere woningbouw met een bijzondere woonvorm: achttien levensloopbestendige appartementen zijn bestemd voor blinde en slechtziende volwassenen met een extra ondersteuningsvraag. Voor Van Hees Elektrotechniek & ICT maakt juist die combinatie het project technisch interessant. Hoe ontwerp en realiseer je techniek voor een gebouw waarin zelfstandig wonen, zorg, veiligheid en toekomstbestendigheid samenkomen? We vroegen het aan projectleider Paul Kot.

“Je realiseert één gebouw, maar met verschillende gebruikersgroepen. Dat vraagt om verder te kijken dan een standaard installatieconcept”, vertelt Kot. “De techniek moet aansluiten bij de bewoners en hun dagelijks gebruik. Niet de installatie is het uitgangspunt, maar de gebruiker.”

Van standaard installatie naar gebruikersgerichte techniek

In opdracht van Woonstichting Charlotte van Beuningen realiseert Huybregts Relou het nieuwe woongebouw op de hoek van de Hertoglaan en Van Sasse van Ysseltstraat. Alle huurappartementen worden hoogwaardig geïsoleerd en voorzien van duurzame installaties zoals warmtepompen, vloerverwarming en vloerkoeling. Dankzij onder meer zonnepanelen behalen de woningen energielabel A+++.

In de woningbouw is elektrotechniek lange tijd vooral vanuit een standaard installatieconcept benaderd. Meterkast, schakelmateriaal, verlichting en aansluitpunten vormden de basis. Volgens Kot verandert die benadering steeds verder. “Gebouwen worden technisch complexer, maar tegelijkertijd moet de bediening voor bewoners juist eenvoudig en logisch blijven. Dat vraagt meer aandacht aan de voorkant. Wie woont hier? Hoe wordt een ruimte gebruikt? En welke technische keuzes ondersteunen de bewoner?”

Bij de Hertoglaan krijgt die vraag extra betekenis. Voor bewoners met een visuele beperking is de manier waarop de techniek wordt toegepast en bediend van groot belang. “Als installateur moet je voorkomen dat je automatisch terugvalt op wat je altijd doet. Een oplossing die voor de ene bewoner vanzelfsprekend is, hoeft dat voor een andere bewoner helemaal niet te zijn. Daarom is het belangrijk dat je begrijpt voor wie je bouwt.” Dat betekent volgens Kot niet dat techniek ingewikkelder moet worden. “Goede techniek valt juist zo min mogelijk op. Het moet vanzelfsprekend functioneren en bewoners ondersteunen in hun dagelijks leven. De techniek moet zich aanpassen aan de gebruiker, niet andersom.”

Samenwerking vanaf de start

Bij een project waarin wonen, zorg en duurzaamheid samenkomen, is een integrale aanpak essentieel. Van Hees werkt nauw samen met Huybregts Relou en de andere bouwpartners om alle technische keuzes vroegtijdig af te stemmen. “Een elektrotechnisch installateur kan niet alleen naar zijn eigen installatie kijken. Veel technische keuzes raken meerdere disciplines. De positie van installaties heeft invloed op de bouwkundige uitvoering, duurzame energiesystemen vragen om afstemming tussen elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties en veiligheidsvoorzieningen moeten aansluiten op het gebruik van het gebouw.”

Volgens Kot zit de kracht in het vroeg bespreken van deze raakvlakken. “De beste oplossingen ontstaan wanneer disciplines samen nadenken over het totale gebouw en de gebruiker centraal stellen.” Een groot deel van de kwaliteit van een project wordt volgens hem bepaald vóór de uitvoering begint. “Op de bouw wil je duidelijkheid. Monteurs moeten weten wat ze moeten realiseren en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Hoe beter de voorbereiding en engineering, hoe soepeler het uitvoeringsproces.”

Elektrotechniek als verbindende factor

Waar elektriciteit vroeger vooral nodig was voor verlichting en wandcontactdozen, vormt het tegenwoordig de basis voor steeds meer gebouwfuncties. “Elektriciteit krijgt een steeds centralere rol in gebouwen. Verwarming, koeling, opwekking en gebouwbeheersystemen zijn steeds sterker afhankelijk van een betrouwbare elektrische infrastructuur.” Dat vraagt volgens Kot om vooruitdenken. “Je kijkt niet alleen naar het vermogen dat vandaag nodig is, maar moet nadenken over gelijktijdigheid, verdeling en de manier waarop installaties worden opgebouwd. Gebouw en gebruik blijven veranderen. Wat we vandaag realiseren, moet ook in de toekomst logisch en beheersbaar blijven.” De energietransitie maakt de rol van de elektrotechnisch installateur daarmee breder. “Ons vak begint steeds minder bij de kabel en steeds vaker bij de vraag wat een gebouw nodig heeft. Engineering en kennis van het totale gebouw worden steeds belangrijker.”

Techniek die een thuis ondersteunt

Hoewel de technische installaties grotendeels uit het zicht verdwijnen, bepalen ze dagelijks de veiligheid, zelfstandigheid en het comfort van bewoners. “Wij werken aan een gebouw alsof het een project is, maar voor bewoners wordt het hun thuis. Zij moeten kunnen vertrouwen op installaties die veilig, comfortabel en logisch werken.” Binnen Van Hees worden engineering, uitvoering en specialistische kennis daarom integraal opgepakt. “De techniek wordt complexer, maar de oplossing moet juist eenvoudiger worden voor de gebruiker. Immers bouwen we niet voor een tekening of bestek, maar voor mensen. Als onze techniek bewoners helpt om prettig, veilig en zo zelfstandig mogelijk te wonen, dan hebben we ons werk goed gedaan.” ‎‎