Municipalities can accelerate the transition to sustainability by focusing on mini-heat networks

De noodzaak om de energietransitie te versnellen, neemt door stijgende energieprijzen verder toe. Gemeenten moeten daardoor sneller keuzes maken. Ook nieuwe wetten, zoals de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en de Wet collectieve warmte (Wcw) zullen een impuls aan de warmtetransitie geven. Het is bijna onvermijdelijk dat deze transitieplannen nieuwe warmtenetten bevatten. Door de groeiende populariteit van moderne, mini-warmtenetten zijn de mogelijkheden inmiddels veel groter.

Als we bestaande gebouwen van het gas willen halen, zijn de mogelijkheden niet eindeloos. Op dit moment is netcongestie zodanig beperkend, dat woningeigenaren in veel wijken geen grotere aansluitcapaciteit kunnen aanvragen om over te stappen op een individuele warmtepompinstallatie. Als we bewoners toch willen helpen om hun energiegebruik en -kosten te reduceren, moeten we dus andere methoden vinden. En die zijn er ook. Juist in gebieden met netcongestie is het aansluiten van woningen, woonblokken of complete wijken op een mini-warmtenet een uitkomst. “Wij hebben inmiddels verschillende concepten beschikbaar om warmtenetten aan te leggen die enkele tot enkele honderden woningen van warmte en vaak ook koude voorzien”, vertelt Rudolf de Haan, commercial solutions manager bij Remeha. “Met de huidige stand van ons elektriciteitsnetwerk is het toepassen van individuele oplossingen erg ingewikkeld. Kies je echter voor een collectieve warmte- en koude-opwekker die meerdere woningen van duurzame energie voorziet, dan vergt dat per woning een minder grote elektriciteitsaansluiting.”

Meerdere routes en concepten

Remeha merkt dat juist, ondanks netcongestie, de wens om door te gaan met verduurzaming de realisatie van warmte- en koudelevering een impuls geeft. “Er zijn meerdere routes om warmtelevering op slimme manieren in te vullen. Dat varieert van een technische ruimte met één collectieve warmteopwekker voor vier of zes portiekwoningen tot een wijkcentrale die meerdere woningen in verschillende straten van warmte en eventueel ook koude voorziet”, aldus De Haan. “De gemene deler van dergelijke concepten is dat we bijna altijd maar een of enkele warmtepompen nodig hebben om een groot aantal woningen te bedienen. Als je een dergelijk concept combineert met een slim energiemanagementsysteem en een warmwaterboiler, dan blijft de piekvraag beperkt.” Bovendien kun je dergelijke concepten – al is het maar tijdelijk – ook in hybride opstelling uitvoeren. “We combineren de installatie dan met een gasgestookte ketel die bijspringt op de koudste dagen van het jaar of bij een piekvraag naar warmtapwater. Ook is zo’n klein collectief warmtenet een prima voorbereiding op de eventuele koppeling met een regionaal warmtenet, als die voor de toekomst in het warmtetransitieplan is opgenomen.”

Voorbereiding op grote warmtenetten

De gemeente heeft door de nieuwe wetten, de Wgiw en Wcw, meer mogelijkheden en bevoegdheden om voor wijken en gebieden het soort warmtevoorziening te bepalen. Juist in de wijken waar de gemeente in de toekomst een warmtenet plant, kunnen woningbezitters met mini-warmtenetten aan de slag. Met name voor systemen met minder dan 1.500 aansluitingen gelden soepelere regels en ontheffingsmogelijkheden. Ook hebben mini-warmtenetten alles in zich om publieke waarden zoals betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid beter te waarborgen. Als een mini-net met bijvoorbeeld een lucht/water- of bodemwarmtepomp als opwekker eenmaal is gerealiseerd, dan is het later altijd nog mogelijk om deze aan te sluiten op een groter netwerk waaraan bijvoorbeeld ook restwarmteleveranciers zijn gekoppeld. “Met Fortes Energy Systems hebben wij bovendien een zusterbedrijf dat dé expert is in het overdragen van energie uit collectieve warmte- en koudenetten naar het afgiftesysteem in een woning”, aldus De Haan. “Zij is volledig gespecialiseerd in het ontwikkelen en produceren van grote en kleine overdrachtstations.”

Intelligente afleversets

“In de woningen zelf kunnen we meestal uit de voeten met een moderne en vaak zeer compacte afleverset”, vertelt Timo van Kasteren, specialist in warmtenetten bij Fortes Energy Systems. “Met deze intelligente afleversets kunnen wij elk type woning van comfortabele verwarming én koeling voorzien. We gebruiken daarvoor technisch hoogstaande change-over systemen.” 

Bij de verduurzaming van woningen via mininetten zijn zogeheten LT- en ZLT-netten steeds gangbaarder. Bij een LT-net ligt de aanvoertemperatuur tussen de 30 en 55ºC. Bij een ZLT-net is dit nog lager, tussen de 10 en 30ºC. Vooral bij toepassing van een ZLT-net is het mogelijk om via hetzelfde net de woningen ook te koelen. Die behoefte neemt bij veel verbouwde en goed geïsoleerde woningen sterk toe. “In de winter gebruiken we deze lage temperaturen voor verwarming en in de zomer kunnen we met een hoge temperatuur koelen. Afhankelijk van de aanvoertemperatuur kan de afleverset ook zorgen voor tapwater, eventueel in combinatie met een speciale, zeer compacte boosterwarmtepomp. Zo zijn er veel configuraties mogelijk”, zegt Van Kasteren. “Dat is het mooie van de samenwerking tussen Fortes en Remeha. We hebben alle technische onderdelen in huis die nodig zijn. Van grote collectieve opwekkers tot kleine, individuele boosterwarmtepompen en afleversets en alles wat daar tussenin zit. Bovendien leveren onze engineers volledige ondersteuning bij ontwerp en engineering. Wij staan letterlijk naast de huisinstallateur om te zorgen dat we samen de meeste ideale configuratie voor elke specifieke situatie opleveren.”

Toekomstbestendig installeren

Remeha ondersteunt gebouweigenaren, installateurs en adviseurs bij het systeemontwerp en vergroot daarmee de haalbaarheid van projecten én de toekomstbestendigheid van installaties. Dat vraagt om vroegtijdige betrokkenheid, integrale afwegingen en het durven loslaten van traditionele ontwerpprincipes.